1397/07/28 16:04:21

پله برقی (توضیحات جامع)

 

 

پله برقی چیست؟

 

پله برقی (escalator) یک نقاله جابجایی متشکل از سیکلی پیوسته در حال گردش از پله هاست که برای انتقال افراد به بالا یا پایین استفاده می شود. این وسیله دارای بیشترین ظرفیت حمل در مقایسه با تجهیزات مشابه مانند آسانسورها را دارد. پله های برقی از تجهیزات حمل و نقل پرطرفدار در مکان هایی مانند: ترمینال های مسافری، مترو، مجتمع های تجاری و تفریحی است. پله های برقی به طور عمومی در محیط هایی نصب می گردند که نصب آسانسور ممکن نباشد (که در همان مکان پله های ثابت نصب میشوند ) یا ترافیک رفت و آمد بسیار بالا باشد.

از مزیت های اصلی پله های برقی ظرفیت بالای آنها ، عدم وجود زمان انتظار برای مسافران و اشغال فضایی تقریبا یکسان با پله های معمولی را میتوان نام برد. اگر مسافرین پله های برقی سمت چپ پله هارا برای کسانی که روی پله های برقی میخواهند راه بروند باز بگذارند، جابجایی افراد بسیار سریع انجام می شود.

 

انواع پله برقی

 

میدانیم که پله های برقی پس از نصب قابلیت جایگزینی و تغییر را ندارند یا اینکار دارای هزینه های بسیار بالایی بوده که کارفرمایان را دچار خسارت های زیادی می کند. با توجه به این امر، انتخاب پله برقی مناسب برای هر کاربری بسیار مهم است.

پله های برقی با توجه به مکانی که نصب و مورد بهره برداری قرار میگیرند به سه دسته

1- محیط داخلی (مانند مراکز تجاری و فروشگاه ها)

2- محیط بیرونی (مانند مراکز روباز تفریحی)

3- محیط های نیمه سرپوشیده (مانند پل های عابر پیاده و مترو) تقسیم میگردند.

پله های مکانهای عمومی به صورت heavy duty طراحی می گردد که همان پله های معمولی تقویت شده میباشند که برای کار در شرایط دشوار طراحی می گردند.

پله های برقی معمولا در دو زاویه 30و 35 درجه طراحی میگردند البته در مکانهای مسطح 0 تا 12 درجه هم تولید میگردد که به آنها پیاده رو متحرک یا Moving walk می گویند.

مزایای زیادی برای پله‌های برقی می‌توان برشمرد. با وجود اشغال فضایی تقریبا همسان با پلکان معمولی، یک پله برقی می‌تواند شمار زیادی از افراد را جابجا کند.

 

آشنایی با قطعات پله برقی

 

سکو های بالا و پایین :

 

این سکو ها ، قسمت های منحنی به همراه موتور، گیربکس و پله ها را در خود جای می دهند سکوی بالا شامل موتور گیربکس و سایر تجهیزات اصلی می باشد .

سکوی پایینی چرخها و تجهیزات لازم جهت بازگشت پله به مبدا را درخود نگهداری می کند ، همچنین این قسمت ها وظیفه ی استحکام خرپا را به عهده دارند .

همچنین این سکو ها دارای سینی شانه ای هستند که یکی از وطایف آنها ایجاد محلی برای سوار و یا پیاده شدن مسافران می باشد .

این سینی ها اغلب متحرک بوده و برای دسترسی به قطعات و تجهیزات زیر سکو ها قابلیت جابه جایی دارند .

 

صفحه شانه ای

 

قسمتی است که بین سکو و پله های متحرک قرار می گیرد

نام گیری آن بخاطر این است که لبه های رو به روی پله ی آن مجهز شانه هایی است که بین لبه های پله ها قرار می گیرند. این طراحی بدین جهت بکار رفته تا فاصله ما بین قسمت ثابت سکو و پله ها را پرنموده و اجازه ندهد تا اشیا در این شکاف گیر کنند.

 

گیربکس پله برقی

 

عموماً سه دسته گیربکس در پله برقی‌ها به کار می‌رود:

1- چرخ‌دنده ساده (Spur gear): که به وسیله زنجیر محورهای دستگیره و پله را به حرکت در می‌آورد.

2- چرخ و پیچ حلزون (Worm gear): در این نوع که بیشترین مصرف را دارد حرکت توسط زنجیر به محورهای دستگیره و پله انتقال می‌یابد.

3- چرخ‌دنده خورشیدی یا سیاره ای (Planetary gear): این نوع گیربکس که راندمان بالایی دارد انتقال حرکت به محور زنجیر و محور دستگیره توسط چرخدنده انجام می‌شود و همواره سرعت خطی حرکت دستگیره و پله یکسان است .

 

موتور پله ­برقی (Drive Motor):

 

موتور پله‌برقی نیز همانند موتورهای معمول آسانسور از نوع سه فاز – متناوب می‌باشند این نوع موتورها عموماً دارای 4 قطب و تک سرعته می‌باشند، بعضی از سازندگان از موتورهای 6 قطب نیز استفاده ‌می‌کنند.

نکتـه: محل قرارگیری موتور و گیربکس در اکثر مواقع در قسمت بالایی پله‌برقی می‌باشد.

 

سیستم ترمز (Brake system):

 

اکثر سازندگان پله‌برقی برای توقف پله‌برقی از ترمزهای زبانه ای (Pawl Brake) استفاده ‌می‌کنند ولی انواع دیگر آنها تـرمزهای گوهای(Wedge Brake) و ترمزهای مغناطیس دائم مداربسته (Closed loop Permanent magnet Brake) نیز توسط برخـی از سازنـدگان به کار گرفته می‌شود که این نوع اخیر عملکرد بهتری دارد.

 

پله (Step) :

 

پله معمولاً با عرض 800mm و 1000mm ساخته می‌­شود اما پله رمپ و پیاده رو متحرک تا عرض 1400mm نیز در دسترس می‌‌باشد. جنس پله ها آلومینیوم می‌باشد . اکثر سازندگان پله‌برقی از پله های یک‌پارچه استفاده ‌می‌کنند اما تعداد کمی از پله های چند تکه نیز بهره می‌گیرند که در عمل چندان مطلوب نیست. جنس و نحوه اتصال محوری (Axle) که پله را به قرقره ها متصل ‌می‌کند نیز دارای اهمیت می‌باشد.

 

زنجیر پله (Step chain):

 

زنجیر پله از قطعات مهم پله‌برقی می‌باشد که معمولاً از جنس فولاد می‌باشد . اما مهمترین نکته در مورد زنجیر نحوه روغنکاری است. معمولاً زنجیرها به صورت دستی یا اتوماتیک روغنکاری می‌باشد، در این صـورت توصیـه می‌شود از روغنکاری اتوماتیک استفاده شود، اما اخیراً زنجیرهایی نیز وارد صنعت شده­اند کـه در طـول عمر مفیـدشان نیـازی به هیچ گونه روغنکاری ندارند.

 

محرک دستگیره (Handrail Drive):

 

چرخ نسبتاً بزرگی به صورت اصطکاکی دستگیره را به حرکت در می‌آورد و حرکت خود را به وسیله زنجیر یا چرخ‌دنده از یکی از محورهای اصلی گیربکس می‌گیرد. قطر این چرخ، لاستیک و دندانه های روی آن که اصطکاک لازم را به وجود می‌آورند، غلطک‌هایی کـه فشـار لازم بـرای دستگیره را اعمـال ‌می‌کنند از ویژگی‌های مهم سیستم دستگیره می‌باشد.

 

لامپ تعیین حدود پله برقی:

 

لامپ تعیین حدود پله برقی لامپی سبز رنگ فلورسنتی در زیر قسمت بالایی و پایینی هر قدم گاه در پله برقی نصب شده است.وقتی حرکت غیر عادی بین اتصالات دو پله اتفاق بیفتد،نورسبز فلورسنت از دندانه های پله ها بیرون می رود تا مسافران را در تشخیص قسمت افقی پله برقی ، ورودی و خروجی روی هر پله و همچنین امنیت در هنگام سوار شدن بر پله برقی یاری نماید.

 

رشته پله دوار توکار:

 

رشته پله دوار توکار درون مکانی که به صورت خاصی در پله برقی طراحی شده،نصب می باشد و در حال چرخاندن رشته پله هاست. بطور موثر می توان کاهش آلودگی صوتی را در حین فرایند حرکت پله برقی تأمین کرد و باعث ایجاد عملکردی نرم و بی صدا شد.

 

روغنکار خودکار پله برقی:

 

سیستم برنامه ریزی شده کنترل روغن و سیستم روغنکاری پله برقی، عمل روغنکاری خودکار مطلوب سیستم را بر عهده دارد تا جابجایی پله ها در زمان حرکت بخوبی صورت پذیرد.این کار نه تنها باعث کاهش در میزان تعمیرات روزانه و سرویس و نگهداری مداوم می شود بله همچنین باعث بالا رفتن طول عمر پله برقی و خدمات کلیه اجزای در حال حرکت می شود.

 

صفحه نمایش خطا:

 

زمانی که عیب یا نقصی در حرکت پله برقی بوجود می آید،کد نقص مورد نظر بر روی صفحه خطا به نمایش درمی آید.این عمل میزان و مکان مورد نقص پله برقی را در کوتاهترین زمان، جهت تعمیر و نگهداری ارائه می نماید. زمانی که عیب یا نقصی در حرکت پله برقی بوجود می آید،کد نقص مورد نظر بر روی صفحه خطا به نمایش در می آید.صفحه نمایش خطا Fault display میزان و مکان مورد نقص را در کوتاهترین زمان، جهت تعمیر و نگهداری ارائه می نماید.

 

نمایشگر جهت حرکت پله برقی:

 

نمایشگر جهت حرکت پله برقی علامت جهت حرکت و ورود ممنوع را در پله برقی نشان می دهد که در محل ورودی و خروجی دستگیره های پله برقی قرار دارد.

 

طبقـه بنـدی پله برقی بر اساس کاربرد

 

پله‌ برقی‌ها بر اساس مکان مورد استفاده به چند دسته تقسیم می‌شوند

 

1- پله‌برقی‌هـای تجـاری (Commercial Escalators):

 

امروزه در بسیاری از فروشگاه‌های چند طبقه، مراکز تجاری و هتل‌هایی که بیش از یک طبقه لابی دارند، شاهد استفاده از پله برقی‌ها هستیم. اصولاً ساختمان‌هایی که مجموع ساعات کاری آنها کمتر از 12 ساعت در روز است و ترافیک جمعیت در طول روز به صورت یکنواخت توزیع می‌شود باید از پله برقی‌های تجاری استفاده کنند.

در تهیه مشخصات فنی اولیه پله برقی‌های تجاری توجه به نکات زیر ضروری است :

 

معمولاً ارتفاع طبقات تجاری متوالی کمتر از 6 متر است، لذا از پله‌برقی‌هایی با زاویه 35 درجه استفاده می‌­شود که از نظر اقتصادی نیز مقرون به صرفه تر است و فضای کمتری را اشغال ‌می‌کند.

تعداد پله های افقی در ایستگاه‌های بالا و پائین 2 عدد انتخاب می‌­شود.

قطر قرقره هایی که در دو طرف هر پله (step) هستند، 75 میلیمتر می‌باشد.

شعاع انحنای سازه اصلی پله‌برقی و دستگیره در بالا و پائین 100 سانتی متر است. این شعاع در استهلاک قرقره­ها و توزیع نیرو روی هر یک از آنها تأثیر دارد.

درجه حفاظت موتور و قطعات الکتریکی می‌­تواند تا IP21 کاهش یابد.

 

2- پله برقی‌های نیمه تجاری (Heavy duty Escalators):

 

ساختمان‌ها یا کاربری‌هایی وجود دارند که از پله‌برقی در بیشتر اوقات شبانه روز توسط عموم استفاده می‌شود و معمولاً در خارج از ساختمان با پوشش کامل قراردارند یا در مسیر استفاده عموم در داخل ساختمان‌هایی هستندکه همواره مسیر رفت و آمد است.

از جمله این کاربری‌ها می‌توان به پل‌های عابر پیاده، ایستگاه‌های دورافتاده و غیراصلی مترو، بخش‌هایی از ساختمان‌های عمومی که دسترسی بین دو سطح خیابان‌ها از طریق آنها انجام می‌گیرد، اشاره نمود.

در انتخاب مشخصات فنی اولیه پله‌برقی های نیمه تجاری باید به موارد زیر توجه نمود:

به دلیل استفاده عموم در کلیه ساعات شبانه روز در صورتی که کمبود فضای نصب وجود نداشته باشد بدون توجه به ارتفاع، انتخاب زاویـه 30 درجـه مناسبتر است، هر چند که انتخاب زاویه 35 درجه اشتباه نیست.

تعداد پله های افقی در ایستگاه‌های بالا و پائین 3 عدد انتخاب می‌­شود.

قطر قرقره هایی که در دو طرف هر پله (Step) هستند هنوز می‌تواند 75 میلیمتر باشد، اما اگر از نظر تأمین منابع مالی مشکلی وجود نداشته باشد می‌توان قطر 90 می‌لیمتر را نیز پیشنهاد نمود.

شعاع انحنای سازه اصلی پله‌برقی و دستگیره در بالا 150 سانتی متر و در پائین 100 سانتی متر می‌باشد.

درجه حفاظت موتور و قطعات الکتریکی IP54 انتخاب می‌­شود، این امر به دلیل امکان ورود آب به داخل سازه پله­برقی از طریق کفش خیس یا برفی، چتر خیس یا اجسام خیس است. هر چند که فرض بر این است امکان بارش باران و برف مستقیم روی پله‌برقی به دلیل پوشش روی آنها وجود ندارد.

پوشش رنگ قطعـات فلـزی و سازه پله­برقی باید ضدزنگ باشد.

به دلیل این که در طول ساعات شبانه روز از این پله‌برقی استفاده می‌شود، ولی ممکن است در ساعات پایانی شب رفت و آمد بسیار کم باشد، به طوری که دقایق زیادی از پله‌برقی استفاده نشود، به منظور جلوگیری از استهلاک پله‌برقی و صرفه جویی در انرژی، باید پله‌برقی مجهز به سیستمی باشد که در صورتی که برای زمان تعیین شده­ای (مثلاً 15 دقیقه) از آن استفاده نشود، متوقف شده و به محض ورود استفاده کننده بعـدی به حرکت در آیـد. این سیستم معمولاً ایست رو (Stop & Go) نامیده می‌­شود و تردد افراد به وسیله چشم الکترونیکی (Photo Cell) یا وسایل مکانیکی کنترل می‌شود.

 

3- پله برقی‌های غیرتجاری (Extra Heavy duty Escalator):

 

اماکن و کاربری‌های غیرتجاری که معمولاً در تمام ساعات شبانه روز دارای ترافیک سنگین هستند و یا در ساعات خاصی هجوم جمعیت را تحمل ‌می‌کنند در این رده هستند. ایستگاه‌هـای مترو، ایستگاه‌هـای قطار، پایانه‌هـای بزرگ در این رده بندی قرار می‌گیرند. می‌توانید تصور کنید که با هر بار رسیدن مترو به ایستگاه‌های اصلی حجم عظیمی از جمیعت برای ورود و خروج از ایستگاه‌ها از پله برقی‌ها استفاده ‌می‌کنند. دویدن روی پله‌هـا ایستادن بیش از یک نفر روی هر پله (Step) در این اماکن امری بدیهی به شمار می‌رود. این نوع پله ها سنگیان‌ترین و گران‌ترین نوع پله برقی‌ها هستند، لذا در انتخاب جزئیات فنی آنها باید حتماً با کارشناسان پله­برقی مشورت نمود و مواردی که در زیر می‌آید تنها مشخصات فنی اولیه هستند:

زاویه پله برقی‌ها 30 درجه است.

تعداد پله‌هـای افقی در بالا و پائین حداقل 3 عدد است هر چند که در برخی متروها مانند متروی سنگاپور 4 عدد پله افقی در بالا و پائین، نیز سفارش داده می‌شود.

شعاع انحنای سازه اصلی پله‌برقی و دستگیره در بالا 250 میلیمتر و در پائین حداقل 150 میلیمتر است، البته بهتر است این شعاع در بالا و پائین 250 میلیمتر باشد.

درجه حفاظت موتور و قطعات الکتریکی IP54 انتخاب می‌شود، همچنین سازه داخلی باید مجهز به سیستم گرم کننده ای باشد که آب را به سرعت تبخیر کند (Heater).

پوشش رنگ کلیه قطعات فلزی و سازه ضد زنگ باشد، پیشنهاد می‌شود در کلیه سطوح خارجی پله از استیل ضد زنگ استفاده شود.

سیستم ایست رو (Stop & Go) پیش‌بینی شود.

نرده عمودی زیر دستگیره (Balustrade) از نوع زاویه دار ساندویچ پانل انتخاب شود که مقاومت زیادی در برابر نیروهای جانبی را دارا می‌باشد.

لازم به ذکر است این نوع پله در فضای خارجی بدون پوشش نیز قابل استفاده است و می‌­تواند در معرض مستقیم بارش برف و باران قرار گیرد.

 

 

نصب پله برقی

 

از نکات جالب در مورد پله برقی می توان به نحوه نصب آن اشاره کرد. پله های برقی میبایست به گونه ای طراحی گردد که بر روی تیر های اصلی سازه قرار گیرد و تنها با نیروی وزن و بدون استفاده از جوشکاری یا پیچ و پرچ بر روی نشیمن گاه قرار می گیرند.برای پله های برقی با ارتفاع بالای 6متر پایه میانی نیز طراحی میگردد.پله های برقی نسبت به ارتفاع کف تا کف و نیز شرایط محیطی پروژه به تکه های متعدد تقسیم میگردد و به محل پروژه ارسال و توسط نیروی متخصص نصب و منتاژ می گردد. پله برقی نیز مانند سایر دستگاههای مکانیکی نیاز به سرویس و نگهداری ماهیانه دارند که این امر میبایست توسط متخصصین انجام گردد

برای پله های برقی با ارتفاع بالای 6متر پایه میانی نیز طراحی میگردد.پله های برقی نسبت به ارتفاع کف تا کف و نیز شرایط محیطی پروژه به تکه های متعدد تقسیم میگردد و به محل پروژه ارسال و توسط نیروی متخصص نصب و منتاژ می گردد. سازه پله برقی نیز مانند سایر دستگاههای مکانیکی نیاز به سرویس و نگهداری ماهیانه دارند که این امر میبایست توسط متخصصین انجام گردد.

 

فرهنگ استفاده پله برقی

 

در صورت رعایت قانون باز گذاشتن سمت چپ برای راه‌روندگان در پله برقی، این پله‌ها می‌توانند جابجایی بسیار سریع افراد را میسر کنند. قیمت پله های برقی نسبت به ارتفاع کف تا کف جابجایی تعیین می گردد.

 

سرویس پله برقی

 

با نگاهی گذرا به وضعیت پله برقی های نصب شده در کشور، این نکته به خوبی مشهود می شود که عدم سرویس مناسب وبه موقع پله برقی خساراتی متوجه کابران این صنعت مدرن میگردد.

از طرف دیگر، نظر به این که لوازم و قطعات مورد استفاده در پله برقی دارای عمر مفید مخصوصی میباشند. بدیهی است در صورت استفاده از بهترین و مدرن ترین قطعات ،حتی با داشتن بهترین برنامه سرویس و نگهداری، تجهیزات از شرایط مطلوب خارج شده و عمر مفید آنها به اتمام می رسد.

حال اگر نداشتن برنامه راهبری سرویس و نگهداری برای بسیاری از پله برقی های کشور و یا برنامه سرویس و نگهداری غیر اصولی و مهمتر از همه عدم آشنائی بسیاری از افراد و شرکتهای با سیستم های کار شده ، را هم به موارد فوق اضافه کنیم به راحتی به وضعیت بغرنج پله برقی های کشور پی می بریم.

با توجه به اینکه پله برقی یکی ازتجهیزات قیمتی نصب شده در ساختمان ، واماکن می باشند لذا تعویض آن(هم از نظر اجرائی و هم از نظر اقتصادی) به راحتی امکان پذیر نیست. پس بهینه سازی و سرویس اصولی می تواند در این زمینه کار ساز شده و به احیاء ارزش بیانجامد.

اگر همواره پله برقی های شما در حال بهره برداری باشند می توانند ارزش ساختمان ، رضایت شهروندان در اماکن عمومی را با لا ببرد و باعث ایجاد انگیزه های جدیدی گردد.

تگ های مرتبط: